Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
Av. Cansın ÖZEL ALTINEL

Av. Cansın ÖZEL ALTINEL

SEYİRCİ ETKİSİ

 

ABD’de Kitty Genovese adında genç bir kadın gece yarısı çıktığı iş yerinden evine dönerken bir saldırganın bıçaklı saldırısına maruz kalıyor ve vahşice katlediliyor. Bu olay yaşanırken kadının çığlıklarını duyan 38 kişi, pencerelerinden olaya şahit oluyor. Ne var ki; bu tanıklardan hiçbiri polisi aramıyor; aradıklarını söyleyenler ise sonradan verdikleri ifadede konuşmaktan vazgeçip, telefonu kapadıklarını söylüyorlar.

Yakalanan katil polise verdiği ifadesinde ise; saldırı anında pencere önünde insanlar gördüğünü ve kaçmayı düşündüğünü; ancak kimsenin tepki vermemesi üzerine saldırıya devam ettiğini itiraf ediyor.

Diğer bir deyişle, bir kadın 38 kişinin gözü önünde katlediliyor ve tanıkların hiçbirisi polisi arayarak yardım talep etmiyor.

Yaşanan bu talihsiz olayın mağduru kadının ismini alan ve psikoloji literatüründe “GENOVESE SENDROMU-SEYİRCİ ETKİSİ” olarak  adlandırılan bu durum oldukça dikkat çekici. Şöyle ki;

Olay sonrasında yapılan birçok araştırma ile görülüyor ki; insanlar bir suça ya da yardım gerektiren bir olaya tanık olduklarında ve başka insanların da tanık olduğunu fark ettiklerinde: “nasılsa birileri yardım çağırmıştır, ben müdahale etmeyeyim” gibi bir algıya kapılıyorlar. Bu durum da psikolojide: “sorumluluğun yayılması” olarak ifade ediliyor.

Şimdi düşünün, bir trafik kazasına şahit oluyorsunuz ve çevrenizde yaralılara yardım edecek kimse yok, bu durumda kişiler (genellikle) mağdurlara yardım çağırmaktan kaçınmıyorlar. Ne var ki, bir trafik kazası sonrasında etraf kalabalıksa, olayı yeni fark eden insanlar: “olay yeri zaten çok kalabalık, nasılsa birileri mutlaka yardım edecektir.” mantığı ile yola devam edebiliyorlar. İşte “seyirci etkisi” olarak adlandırılan durum da tam olarak bu.

İşin ilginç yanı ise, olaya tanıklık eden tüm insanların aynı algıya kapılması ile aslında bir kişinin dahi yardım çağırmadığı bir olay neticesinde yardıma muhtaç bireylerin daha fazla mağduriyet yaşaması da doğal olarak kaçınılmaz oluyor.

Bu sebeple, ilk yardım derslerinde de önemle vurgularlar. “Yardıma ihtiyaç duyulan bir kaza ya da yaralanmaya denk gelirseniz, mutlaka çevrenizde bulunan birine o kişinin özellikleriyle doğrudan hitap etmelisiniz.” denilir. Örneğin; “Siz mavi kazaklı hanımefendi, yardım çağırır mısınız?” şeklinde yardım istenmeli. Aksi halde, seyirci etkisi ortaya çıkacak ve aslında hiç kimse yardım etmemiş olacak.

Bu etkiyi aşmanın bir diğer yolu da, bu konuda insanları mümkün olduğunca bilinçlendirmek. İşte bu yazı da bu sebeple kaleme alındı. Zira, böyle bir etkinin insan psikolojisindeki yansımasının farkında olursanız, artık olaylar karşısında daha fazla duyarlılık göstereceğiniz konusunda yapılan araştırmalar hemfikir.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.