Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
Av. Cansın ÖZEL ALTINEL

Av. Cansın ÖZEL ALTINEL

STANFORD HAPİSHANESİ DENEYİ

Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü Profesörü Philip Zimbard, yapmış olduğu çok çarpıcı bir sosyal deney ile; insanların güç elde ettikleri zaman nasıl zalimleşebileceğini ortaya koydu.

Bu deneyde; 24 kişiden oluşan erkek öğrencilerin yarısına gardiyan; diğer yarısına da mahkûm rolü verildi. Üniversitenin Psikoloji departmanının bodrum katına inşa edilen sahte bir hapishanede, bu gençlerin verilen rollere uygun olarak 2 hafta geçirmesi planlanmıştı.

Deneyi yapanlar; gardiyanların duygularının mahkûmlarca okunmasına engel olmak amacıyla gardiyanlara büyük çerçeveli gözlük dağıttılar. Aynı şekilde, gardiyanlara cop ve üniforma verdiler.

Profesörün bu deneyde deneklere yönelik şartları ise oldukça basitti. Mahkûmların gardiyanlarca her söyleneni yapması; gardiyanların ise mahkûmlara karşı sert olmaları, ancak şiddetten uzak durmaları şart koşuldu. Öğrencilere bu deney karşılığında yüklü miktarda para verildiğini de ayrıca not düşmekte fayda var.

Ne var ki; deneyin 6. gününde işlerin çığırından çıktığı ve öğrencilerin fiziksel ve ruhsal sağlıklarının tehlikeye düştüğü endişeleriyle deneye son verildi.

Zira gardiyanlar rollerine kendilerini öyle kaptırmışlardı ki; şart koşulmasına ve uyarılara rağmen mahkûmları (kameraların olmadığı alanlarda) darp etmeye başladılar. Bunun karşılığında mahkûmlar ise, sanki bir deneyde değilmişçesine daha ilk günden ağlamaya başlamış; zaman geçtikçe de kurulan sahte hapishaneden kaçış planları yapmışlardır. Hatta mahkûmlardan bir kısmının açlık grevlerine başladığı; mahkûm ailelerinin isyan ettiği ve mahkûmların büyük bir çoğunluğunun histeri krizine tutulduğu bilgisi paylaşılmıştır.

Esasında garip olan bir başka yön ise; deneyi 6. günde sonlandırmak istemelerine rağmen; öğrencilerin rollerine bir süre daha devam ettikleri hususudur.

Özetle, insanın kendisine güç ve yetki verildiği zaman nasıl da zalim birine dönüşebileceği çarpıcı bir deneyle ortaya konmuştur.

Thomas Hobbes bu konuda çok çarpıcı bir cümle zikretmiştir:

“İnsanlar içgüdüsel olarak bencil ve acımasızdırlar, bu yüzden onları ahlaki varlıklar haline getirmek için yapılacak her girişim zaman kaybıdır.”

Neyse ki; biz insanların eğitimle bu yönlerini törpüleyebilecekleri inancını taşıyoruz. Ne var ki; eğitimli (kastedilen yalnızca akademik eğitim değildir) ve vicdanlı olmayan ellerde bahşedilen mutlak gücün insanları yozlaştırdığına dair inancım da oldukça kuvvetli.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

ÇOK OKUNAN HABERLER
ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?