• dolar dolar 3.8149
  • euro euro 4.0656
Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
Onur  YILMAZ

Onur YILMAZ

ORDU HALKEVİ DERGİLERİNİN İÇERİK YAPISI

1931 yılında gerçekleştirilen Cumhuriyet Halk Partisi üçüncü kurultayında altı okun tüzüğe alınması ve partinin siyasal ana niteliklerinin belirlenmesinin ardından, Halkevleri, partinin halkçılık ilkesinin uygulanması ve halkla bütünleşmenin kuruluşları olarak tasarlanmıştır. Dr.Reşit Galip Halkevlerini kurma görevini üstlenmiş ve 1932 yılı başında Halkevlerinin kuruluşuyla ilgili hazırlıklar tamamlanarak 19 Şubat 1932 tarihinde başta Ankara olmak üzere 14 il merkezinde Halkevleri açılmıştır. 1932-1951 yılları arasında ülke genelinde başarılı bir örgütlenmeyle sosyal ve kültürel yaşamda önemli çalışmalara imza atıldı. Demokrat Parti’nin iktidarının hemen ardından 1951 yılında kapatılan Halkevleri 12 yıl sonra gerçekleşen askeri darbenin ardından Türk Kültür Derneği adıyla tekrar açılmıştır. Kısa süre içerisinde tüzük değişikliğiyle Halkevi adını tekrar alan kuruluş, devlet desteği olmadan 1980 darbesine kadar demokratik bir kitle örgütü olarak faaliyet göstermiştir. Darbe sonrası birçok Halkevi üyesi mahkemelerde yargılanmıştır. 1987 sonrasında üçüncü kez açılan Halkevleri, toplumsal muhalefetin sesi olma iddiasıyla siyasi faaliyetler yürütmeye devam etmektedir. Yazı dizimiz boyunca Ordu Halkevi tarafından 1944-1950 yılları arasında çıkarılan 21 sayılık derginin içeriklerini ele alacağız. İlk 8 sayı Ordu, Ordu Vilâyeti Halkevi Dergisi adıyla çıkan dergi daha sonra isim değişiklliğine giderek 13 sayı boyunca Yeşilordu, Ordu İli Halkevi Dergisi adıyla yayınlanmıştır.

1c

Sayı- 1

Vilâyet Matbaası’nda basılan ilk sayı 16 sayfadan oluşmaktadır. Derginin sorumluluğu Ordu Halkevi Dil ve Edebiyat Şubesi Başkanı Sadri Us’a aittir. 20 kuruştan satışa sunulan derginin içeriğinde ise aşağıdaki bilgiler yer almaktadır.
                 
19 Şubat 1944 tarihinde Ordu, Ordu Vilâyeti Halkevi Dergisi adıyla yayınlanan ilk sayının ilk sayfasında 1943 yılı içerisinde Ordu Halkevi’nin gerçekleştirmiş olduğu çalışmalarla ilgili bilgiler yer almaktadır. Devamında ayrı ayrı tam sayfa “ Partimizin Yaratıcısı ve Ebedî Başkanı, Ebedî Şef Atatürk ” ve  “ Partimizin Yaşatıcısı ve Değişmez Genel Başkan, Millî Şef İsmet İnönü ’’ yazılarıyla fotoğraflar sunulmuştur. Sadri Us’un Çıkarken ismiyle kaleme aldığı konuşma bölümünde 19 Şubat tarihinin Halkevleri’nin kuruluş yıldönümü (19 Şubat 1932) olduğuna vurgu yapılmakta ve Halkevleri’nin yüklendiği misyon açıklanmaktadır. Yazının üst kısmında Başbakan Şükrü Saraçoğlu’nun 5/8/1942 tarihinde hükümeti kurarken sarf ettiği, ‘’ Biz Türk'üz, Türkçüyüz ve daima Türkçü kalacağız. Bizim için Türkçülük bir kan meselesi olduğu kadar bir vicdan ve kültür meselesidir. Biz azalan veya azaltan Türkçü değil, çoğalan ve çoğaltan Türkçüyüz. Ve her vakit bu istikamette çalışacağız " sözleri çerçeveli bir şekilde yer almaktadır. Ayrıca yazıya başlamadan önce Ziya Gökalp’e ait şu sözler de Halkevleri’nin çalışması gerektiği asıl alanların neler olduğunu açıkça göstermektedir:
“ Halka doğru gitmek, harsa (kültüre) gitmek mahiyetindedir. Çünkü halk, millî harsın canlı bir müzesidir. ”
“ Okumuşlar! Bırakınız gururu, millî harsı öğreniniz, milletten!”

                 
Derginin devamında Türk Tarihinden Sayfalar bölümünde Halit Yalçın tarafından Çanakkale yazısı kaleme alınmıştır. Yazarın çalışmanın hemen başında yer verdiği “Her milletin kendi varlığı ile beraber yürüyen ve onunla beraber büyüyen bir tarihi vardır. Her tarih, geride bıraktığı yıllar ve asırların olaylarını yüklenerek önünde uzanan yeni ufuklara, meçhullere doğru koşar” sözleri, derginin içeriğinin ne kadar canlı ifadelerle meydana getirildiğinin göstergesidir.
                 
Dr. Yekta Karamustafa tarafından Ordu Milletvekili Yusuf Ziya Ortaç’a ithaf edilen Es Rüzgârım Durma Es adlı her biri kendi arasında kafiyeli şiir 11 beyitten meydana gelmektedir. Hemen ardındaki sayfada yer alan Ordumuz adlı şiir Sıtkı Can tarafından yazılmıştır. Eski bir Ordu fotoğrafının altında yer alan şiir 14’lü hece ölçüsüyle 5 dörtlükten meydana gelmektedir. Hukukçu Gözü İle adıyla ele alınan Memleket Kriminolojisi adlı suçlu ve ceza konulu yazı, Ordu Cumhuriyet Müddeiumumisi (savcısı) M. Ali Sebük tarafından 6 bölümlük bir plân çerçevesinde ele alınmıştır.

Folklor bölümünde ise Fevzi Güvemli tarafından Uzunisa Köylerinde Düğün konusu işlenmiştir. Özellikle kına gecesi geleneklerinin işlendiği yazıda, düğün geceleri söylenen türkülerden de örnekler yer almaktadır. Ayrıca yazının orta kısmına yerleştirilmiş düğünde çekilen bir fotoğraf yer almaktadır. Yine aynı sayfa üzerinde Dr. Yekta Karamustafa’nın 10 beyitlik Halkevleri şiiri bulunmaktadır. Hemen ardından Halk ve Çocuk Terbiyesi başlığında Ordu İlktedrisat(ilkokul) Müfettişi Halil Gürpınar’ın 20. Asrın Başlıca Terbiye Prensipleri yazısı gelmektedir. Çalışmada toplum ve fert kavramlarının birbirleriyle ilişkisinin nasıl olması gerektiği üzerine görüşler yer almaktadır. Murat Sükutî Karaca’nın Ordu’ya Veda adlı şiiri 7 dörtlükten meydana gelmektedir. 11’li hece ölçüsüyle yazılan şiirde Erzurumlu halk şairi Çeşmî’ye, Trabzonlu halk şairi Korarî’ye, Ispartalı halk şairi Seyranî’ye, Ordulu şair Tıflı’ya ve Ordulu Fıtnat’a göndermeler bulunmaktadır.

İlk sayının son yazılarında ise Ziya Ekinci’nin kaleminden Ziraat ve Sağlık köşelerinde iki farklı konuda yazılar yer almaktadır. Ziraat köşesinde Yıllık İstihsalatı Nasıl Çoğaltabiliriz? başlığıyla şehrin en çok ekilen tarım ürünü mısırda verimi artırmanın yolları ele alınmıştır. Sağlık köşesinde ise Ordu’nun geçmiş yıllardaki en büyük sağlık sorunu Sıtma başlığıyla işlenmiştir. Sıtmaya sebep olan durumlar ve korunma yolları anlatılmıştır. Derginin en son sayfasında ise Genç Kalemler köşesinde Kemal Aksoy’un kahramanlık üzerine yazdığı Akıncılar şiiri yer almaktadır.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.