• dolar dolar 3.6186
  • euro euro 3.8430
Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
Onur  YILMAZ

Onur YILMAZ

TRT ARŞİVİNDE ORDU BELGESELLERİ

Ülkemizin kamu yayıncılığı yapmakla görevli tek kuruluşu olan Türkiye Radyo Televizyon Kurumu kısa adıyla TRT’nin arşivlerinde yer alan belgeseller içerisinde Ordu’nun ve Orduluların yer aldığı belgeselleri kısa bir derleme çalışmasıyla sizlerle paylaşıyoruz. 1968 yılında televizyon yayıncılığına başlayan ve 1990’lı yıllarda özel televizyonların sektöre girmesine kadar tek kanal olarak yer alan, günümüzde de kültürel, bölgesel ve gündeme yönelik birçok kanalı bulunan TRT, kurulduğu günden bu yana birçok yayını vatandaşlarla buluşturdu. Yazılı olarak derleme çalışmamızın yıl aralığını 1968-2008 arasında değerlendireceğiz. TRT Arşiv Dairesi’nin hazırlamış olduğu 40 Yılın Tanıklığında Kültür Mirasımız adlı projeyle TRT, ilk defa belgesel arşivini yerel ve bölgesel yayın yapan televizyon kanallarına açıyor. Bizim içerik olarak derlediğimiz Ordu’yla ilgili farklı yıllarda kayda alınmış belgeselleri Ordu’daki yayıncı kuruluşlar satın alarak izleyiciyle buluşturabilir. Çünkü TRT bu izni yalnızca televizyon kanallarına vermiş bulunuyor.

Kültürden tarihe, biyografilerden doğal yaşama kadar yüzlerce belgeselin yer aldığı arşivde şehrimizi ilgilendiren yalnızca 13 belgesel bulunmaktadır. Bunların birçoğu ise bütün şehirleri ele alan seri bölümler kuşağında yer almakta. Belgesel gösterimlerinin bir şehrin tanıtımında ne kadar önemli olduğunu artık hepimiz biliyoruz. Ülkemizin en köklü medya kuruluşunun arşivinde şehrimizle ilgili bu denli az çalışmanın olması da turizmde bulunduğumuz konumla az çok paralellik gösteriyor. Bu küçük sitemden sonra gelelim şehrimizle ilgili hangi tarihte hangi belgesellerin çekildiğine:

Gönül Verenler (1978)
1 Mayıs 1978 tarihinde gösterilmeye başlanan bu yapımda; Türk sanat ve toplum yaşamında gönüllü tiyatro topluluklarının ve amatör tiyatronun tanıtımı yapılmış, işlevi ve oyunlardan görüntüler sunulmuştur. 11 bölümden oluşan belgeselin 6. bölümünde Ordu Belediyesi Tiyatro Topluluğu’nun “Ayrıklar” adlı oyunundan bölümler gösterilmiştir. Değişen belediyecilik anlayışı ile tiyatro çalışmalarına destek olan Ordu Belediyesi’nin tiyatroya katkıları, 1964 yılında kurulan tiyatronun sergilediği oyunlar Belediye Başkanı Kazım TÜRKMEN ile yapılan görüşme ile aktarılmıştır. Programa; Haldun TANER ve Genç Oyuncular topluluğunda yer almış oyuncular, sergiledikleri oyunlar, katıldıkları şenlikler ve çalışmaları hakkında bilgiler vermektedir.

7. Bölüm: Ordu Belediyesi Karadeniz Tiyatro Topluluğu’nun (OBKT) sergilediği, Aziz NESİN’in

yazdığı “Pırtlatan Bal” adlı çocuk oyunundan bölümler gösterilmiştir. Ordu’da tiyatro çalışmaları, çocuk tiyatrosunun önemi, Aydın ÜSTÜNTAŞ, Gülçin ÜSTÜNTAŞ ve bir halk masalından esinlenerek oyunu yazan Aziz NESİN ile oyun ve oyunun mesajı konusunda görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca programda Rutkay AZİZ ve Münir AKÇA amatör tiyatrolar, tiyatroda siyasal ve sanatsal unsurların öne çıkması, oyunculuk, oyuncunun rolü ve rolün mesajı konularını anlatmıştır.

İl İl Türkiye (1985)
1985 yılından itibaren 1987 yılına kadar farklı zaman dilimlerinde farklı şehirlerin tanıtıldığı belgesellerin 7. bölümünde Ordu ili ve ilçeleri tarih, kültür, tarım ve ekonomik açılardan doğal güzellikleri ile tanıtılmıştır. Programda ayrıca, Ordu ilinin halk oyunlarına yer verilmekte ve Ordu Valisi Necati ÇETİNKAYA ile Fatsa Kaymakamı Şehabettin HARPUT da konuşmacı olarak programa katılmıştır.

Az Gittik Uz Gittik (1986)
10 ciltlik "Yurt Ansiklopedisi"nden yararlanılarak yapımı gerçekleştirilen bu belgesel dizisinin amacı, illerimizi çocuk gözüyle çocuklara tanıtmaktır. Evliya ÇELEBİ ile atı Küheylan da çizgi animasyonlarla programda yer almakta ve her bölümünde bir ya da iki ilin tarihi, tarihi eserleri, efsaneleri, halk ya da çocuk oyunları ele alınan belgesellerin 1986 yılında 11. bölümde Ordu ve Tokat şehirleri seyirciyle buluşmuştur.


Hazan Kıyısında (1990)

5 bölümlük belgesel 5 Temmuz 1990 tarihinde yayınlanmaya başlanmıştır. 4. bölümde Giresun ve Ordu illeri tanıtılmaktadır. Programın ilk kısmında Giresun ilinin Zeytinlik Mahallesi, 18. yüzyıl Hristiyanlık dönemi eserleri, Ticaret Lisesi, tarihi Seydi Vakkas Türbesi, Kale Cami ve Kadınlar Pazarı tanıtılmakta ve kemençe yapımı ile yayla görüntülerine yer verilmiştir. İkinci kısmında ise Ordu ilinin tarihi, doğal güzellikleri, Melet Irmağı, dokumacılık, baston yapımı ve el sanatları anlatılmakta ve tipik bir Ordu düğünü ile Perşembe, Fatsa ve Ünye ilçelerinin görüntülerine yer verilmiştir.

Gezelim Görelim (1991)

24 yıl önce başlayan bu belgesel dizisi günümüzde de hâlâ devam etmektedir. Kendi alanında rekor diyebileceğimiz bir seviyeye ulaşan belgeselde ülkenin hemen her yeri tanıtılmıştır. Bu program içerisinde Ordu merkez ve Ünye ilçeleri de yer almıştır.

Mozaik (1992)

Türkiye’nin tarihi, kültürel ve turistik mekânlarının tanıtıldığı, on üç bölümden oluşan yapımın 7. bölümünde Üsküdar’da Eski Mahkeme Sokağı’nda bulunan Fatih Mahkemesi, 14. yüzyılda küçük bir Bizans kilisesi iken 1461’de Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye çevrilen Fatih Camii, Giresun Seyyid-i Vakkas Türbesi, Giresun Kalesi, Giresun Adası, İstanbul Burgaz Adası, İzmir Peterson Köşkü, Bursa Cumalıkızık Evleri, İzmir Birgi Çakırağa Konağı, Fatsa Şerefnur Kademoğlu Konağı, Ordu Paşaoğlu Konağı, İzmir Doğanbey Köyü, İzmir Yazlık Saray Sineması ve İstanbul Elhamra Tiyatrosu anlatılmıştır. Yapım 27 Eylül 1992 tarihinden itibaren izleyiciyle buluşmuştur.

Her Kıyı Ayrı Bir Yaşam (1994)
Karadeniz'in kuzey doğusundan Akdeniz'in güney batısına kadar uzanan Türkiye kıyılarının tanıtıldığıbelgesel dizi 9 Mayıs 1994 tarihinden itibaren izleyiciyle buluşmuştur. 14 bölümlük belgeselin 2. bölümünde Tirebolu ve Ordu ile ilgili bilgiler, kent nüfusu, yerleşim düzeni, coğrafi konumu, Karadeniz ve Karadeniz'e dökülen akarsulardan Kızılırmak ile bunların oluşturduğu Bafra gölü ve çevrede oluşan kirlilik anlatılmıştır. Programda ayrıca Sinop, Sinop’un tarihçesi, nüfusu, Sinop Kalesi ve İnebolu da ele alınmıştır.


Karlı Dağlardaki Sır (1997)

7 Aralık 1997 tarihinde gösterilen belgesel, Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar değişik yerlerde taşlar üzerinde bulunan belgelerin karşılaştırmalı olarak sunulduğu beş bölümden oluşmaktadır. 4. Bölüm: Anadolu'da bulunan kaya resimleri konu edilmiş, Orta Asya'da bulunan kaya resimleri ile karşılaştırması yapılmakta ve benzerlikleri vurgulanmıştır. Anadolu'da Orta Asya'nın derinliklerine götüren kaya resimleri alanlarından Kars'ın Kağızman ilçesi Camuşlu Köyü bölgesinde, Erzurum Karayazı ilçesi Cunni Mağarası, Erzincan Kemaliye ilçesi Dilli Vadisi, Ordu ilimiz Mesudiye Esatlı Köyü, Hakkari Yüksekova Gevaruk Yaylası ve Van Müzesi’nde bulunan kaya resimleri hakkında bilgiler yer almıştır.. Programda, Doç. Dr. Alparslan CEYLAN ve Yrd. Doç. Dr. Hanifi BİBER ile konuyla ilgili yapılan röportajlara yer verilmiştir.

Türkiyem (1999)

17 Ocak 1999 tarihinde yayınlanmaya başlayan belgeselde Türkiye’nin çeşitli il ve ilçelerini, tarihi, mimari ve doğal özellikleriyle tanıtan ve yurdumuzun sahip olduğu olağanüstü güzellikleri sergilenmiştir. 53 bölümlük belgeselin 13. bölümünde “Karadeniz Tren Turu” Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Anıtkabir, Gök Medrese Camii, Halife Gazi Kümbeti, Sultan Beyazıt Külliyesi, Amasya Kalesi, Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi, Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon tanıtılmakta adı geçen illerde bulunan tarihi yapılar hakkında bilgi verilmiştir. Programda ayrıca, Sümela Manastırı, Kutsal Su, Serenderler, ünlü geçitler, Uzungöl ve Ayder görüntülenmektedir.

Ver Elini Anadolu (1999)
Altmış bir bölümden oluşan yapımın her bölümünde Anadolu’nun bir ya da iki kenti, ilçesi, antik kenti ve/veya turistik bölgesi, ekonomik, sosyal, arkeolojik ve turistik yönleriyle anlatılmakta, gelenek ve göreneklerine yer verilmektedir. 3 Ekim 1999 tarihinde yayınlanmaya başlanan belgeselde şehrimiz de tanıtılmıştır. 


Kimlikleriniz Lütfen! (2003)
Küreselleşen dünyanın karmaşık dengeleri arasında sıkışan günümüz insanı kendini hangi “aidiyet”ler içinde, nasıl var etmeye çalışıyor? sorusuna cevap arayan “Kimlikleriniz Lütfen!” programı, bireylerin ‘kimlik’ tanımını değişik kavramlar ve aidiyetler ekseninde nasıl inşa ettiklerini, onların hayat öykülerinden kesitlerle ekrana taşımaktadır. On üç bölümden oluşan belgeselin 9. bölümü “Göçler, Göçler, Göçler” serisinin ikinci bölümü ülkemizin önemli bir sorunu olan “iç göç” hikâyelerinden oluşmaktadır. 1980 ve öncesinde göç eden Ordulular Derneği Başkanı Talip TATAR, tüm Giresunlular Derneği Başkanı Ziya KAYA ve Şirvan ilçesi Yedikapı Köyü Derneği Başkanı Yasin EVİN’in “hemşehrilik” kimliği etrafında örülen hikayeleri, ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama öğretim görevlileri Melih PINARCIOĞLU ve Oğuz IŞIK’ın röportajlarıyla netleşmektedir. Belgesel 29 Eylül 2003 tarihinden itibaren yayınlanmaya başlamıştır. 

Bulutlara Doğru (2004)
30 Aralık 2004 tarihinde yayınlanan belgeselde Ordu’nun doğusundan başlayarak Giresun’a uzanan bölgede yer alan yaylalar bu belgeselde tanıtılmıştır. Programda ayrıca bölgenin henüz keşfedilmemiş zengin ve görkemli toprakları üzerinde bulunan doğal dokudan örnekler verilmiş ve Ordu’nun Çambaşı, Turnalık yaylaları ve bu yaylaların doğal güzellikleri görüntülenmiştir. Doğuda Giresun iline bağlı Melikli, Kulakkaya ve Kümbet yaylalarının yanı sıra Karagöl ve Çal Dağları ve Karagöl dağlarında bulunan buzul göllerden Aygır gölü de seyirciye sunulmuştur.

Portreler Galerisi: Mehmet Çavuşoğlu (2008)
Türk düşünce tarihinde yer almış önemli kişileri, Türk düşün hayatına damgasını vurmuş, fikriyatıyla yolunu yordamını belirlemiş büyük insanları ve eserlerini yeni kuşaklara tanıtmayı amaçlayan belgeselde Ordulu edebiyatçı ve şair Mehmet ÇAVUŞOĞLU tanıtılmaktadır. Program yeni devlet, yeni siyaset, yeni alfabe, eski ile yeninin birbiri içinde sıkıştığı günlerin anlatımı ile başlamaktadır. 1935 yılında Ordu’da doğan ÇAVUŞOĞLU’nun; köy öğretmeni olan babası, ailesi, 4 yaşında okumaya başlaması, 11 yaşında iki yıl ortaokula gitmeyi beklemesi, okumaya merakı, sonrasında okulla ilişkisindeki kopukluklar, eğitimine ara verdikten bir süre sonra Haydarpaşa Lisesinde eğitimine devam etmesi, babasının ısrarlarına rağmen iki yıl süren hukuk eğitimi ve sonrasında kendi isteği ile edebiyat fakültesine girmesi, şiir ve edebiyata merakı, özellikle divan şiiri ve edebiyatına ilgisi, bu konudaki çalışmaları, Ali Nihat TARHAN’dan sonra divan edebiyatı uzmanı olması, doçentliği, İngiltere, İskoçya ve Fransa’da bulunması, “Hisar” dergisinde divan edebiyatı konusundaki yazıları, Türkoloji bölümünün kuruluşu üzerine çalışmaları, Amerika’da divan edebiyatı üzerine çalışmaları, eserleri, farklı kişiliği ve 1987 yılında bir kazada yaşamını yitirmesi anlatılmaktadır. Programa; M. Sami ÇAVUŞOĞLU, Prof. Dr. Selçuk EREZ, Prof. Dr. Durali YILMAZ, Prof. Dr. Mustafa İSEN, Prof. Dr. Abdullah UÇMAN ve Mustafa MİYASOĞLU katılmış ve ÇAVUŞOĞLU ile ilgili görüşlerini aktarmışlardır. 15 Ocak 2008 tarihinde yayınlanan belgesel derleme çalışmamızın da son başlığını oluşturmaktadır.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.