Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
O.Rüştü  BAŞ

O.Rüştü BAŞ

SOYA fabrikası ve ötesi

Buraya nerden geldik?

Bir zamanlar bu ilde (ara ürün olarak) Soya (yöresel adı çorum) tarımı yapılırdı.

(Ordu Ticaret ve Sanayi Odası Sekreteri ‘araştırmacı-yazar’ Sıtkı Çebi’nin bu konuda hazırladığı onlarca rapor, şimdi hangi tozlu raflarda dersiniz!(?) Gönül isterdi ki bu raporlar bugün de dijital ortamda dolaşıma sokulsun.)

Önceki gün Erhan Ünal’ın “Toprak Biterken”(*) kitabından HES’lerle ilgili bir bukle alarak, “Su suya gitmeden” başlığı altında  “bunu da bilin” demişiz!

***

“Soya Fabrikası ve Ötesi” başlığı altında ne söylemek istediğimizi de az aşağıda okuyacaksınız.

Önce 67 yıl geriye, 1950’li yıllara bakacağız; sonra, birkaç grafik güzellemesi yapıp günümüze geleceğiz!

***

Ordu ili topraklarının tamamında değilse bile, o yıllarda taban arazilerinde yaygın olarak ‘Karadenizlinin asli yiyeceği’, mısır tarımı yapılırdı. Mısır tarlaları sadece mısır tarlaları değildi; mısırla birlikte ara ürün olarak çorum ekimi de yapılırdı.

Bölge insanı, mısır ekmeği ‘daha yumuşak ve kabarık olması için’ hamuruna bir miktar da soya unu koyardı.

Ticaret ve Sanayi Odası’nın verilerine göre 1930’lu yıllarda Bölge’ye gelen Soya fasulyesi, 1950’li yıllarda hatırı sayılır bir üretim kapasitesi yakalıyor; 10 bin ton!

Çinlilerin “kemiksiz et”, Prof. Dr. Aysel Kavas’a göre, et bulamayanlara tavsiye; “Soya fasulyesi yiyin”!  (Tabii bir kısım beslenme uzmanları etle/ soya aynı şey değildir, dediler ve Aysel Hoca’nın tavsiyesine karşı çıktılar)

***

Ordu’da (daha çok da Samsun’da), Soya üretimi hiçbir dönem yıl/üretim 10 bin tona çıkmadı! Ordu Soya Fabrikası kuruluşu sırasında yıl/üretim 5 bin ton civarında olduğu yazılıp çizilse de bu doğru değildi.

Şöyle ki: Başbakan Adnan Menderes 1957 yılında Ordu’ya geldi ve Bahçelievler Mahallesi (Ordu Lisesi yanı) Nurettin Sözen ve hissedarlarına ait arazide Soya Yağı Fabrikası’nın temelini attı. O arazi de o temel bugün yok! “Soya Sitesi” olarak, bir kısım Soya çalışanının meskeni, o kadar!

 

Soya Fabrikası 12 Haziran 1964’de Başbakan Yardımcısı Süleyman Demirel’in katıldığı bir törenle bugünkü Durugöl Mahallesi’ndeki 100 dönümlük alanda açıldı.  Soya tarımına teşvik mi bilinmez?! 50 bin dönüm toprağa Soya ekildiği haberleri gazetelerde çıkmaya başladı. 

*** 

Sayın okur;

Bugün Ordu’da Soya Fasulyesi’nin nimetleri üzerine yazıp/çizen kaldı mı bilemem! Şu kadarını söyleyeyim;

ABD Soya Fasulyesi üretiminde yüzde 88’le Dünya birincisi! ABD Ayçiçeği üretiminde yüzde 2 ile -tarımı yapılan ürünler arasında-  sıralamaya dahi giremez!

Türkiye’de bu tam tersine D.İ.E. verilerine göre Soya yüzde 2 ile en alt sırada, Ayçiçeği üretimi ise yüzde 38’le en üst sırada…

Ordu Soya Yağ Sanayi A.Ş. Soya bulamayınca Bölge’de ekimi/dikimi yapılmayan Tekirdağ’dan gelen Ayçiçeğini işlemeye başladı.

Bugün “Devletin (Sümerbank ve 25 Ortağın) Ordu’ya en büyük yatırımı” Soya Yağ Fabrikası, artık Altaş Yağ A.Ş. olarak varlığını sürdürüyor.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

ÇOK OKUNAN HABERLER
ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?