• dolar dolar 3.5664
  • euro euro 3.7777
Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
Sezai  KESKİN

Sezai KESKİN

PARLAMENTER SİSTEM Mİ, BAŞKANLIK MI? 

Çok parçalı siyasi parti sistemine sahip, seçim sistemi tartışmalı Türkiye'de bir süredir tartışılan başkanlık sistemi temsili siyasal düzenlemelerden birisidir. Bu sistemin başkanlık olarak nitelendirilmesinin en büyük sebebi başkana atfedilmiş olan geniş yetkilerdir. Yürütmenin başının doğrudan doğruya halk tarafından seçildiği ve görevde kalmak için yasamanın güvenine ihtiyaç duymadığı bu sistemde; yürütme tamamen yasamadan bağımsızdır. Dolayısıyla, yürütmenin varlığını  devam ettirebilmesi yasamaya bağlı değildir. Toplumda yaygın kanaat,   parlamenter sistemin yol açtığı koalisyon kargaşasının, Türkiye'ye çok büyük zaman ve enerji kaybettirdiği görüşüdür.                      

Başkanlık sistemi hakkında temel bilgileri karşılaştırmalı ve sorulu olarak derledik. Kamuoyunda akla gelebilecek çeşitli sorunun cevaplanmaya çalışıldığı bu yazının başkanlık tartışmalarına seviye, derinlik ve nitelik getireceğine inanıyoruz.                                                                                                   

1- Parlamenter sistem ile başkanlık sisteminde temel özellik nedir? 

Hükümet sistemi, yürütme yetkisini hangi organın nasıl kullandığı ile ilgilidir. Başkanlık sisteminde, yürütme yetkisini milletin seçtiği "başkan" tek başına kullanır. 

2- Başkanlık sisteminde Başkan sınırsız yetkilere mi sahiptir?

Hayır. Başkanın yetkileri yine sınırlı olacaktır. Keyfi iktidarı sınırlayacak fren ve denge mekanizmaları bulunmaktadır.                                                            

3- Başkanlık sistemi ile yarı başkanlık sistemi arasında ne fark var?                      Başkanlık sisteminde yürütme yetkisini başkan tek başına kullanır. Buna karşın yarı başkanlık sisteminde yürütme yetkisi cumhurbaşkanı ile başbakan arasında paylaşılır. Başkanlık sisteminde, yürütme içinde bir çatışma ihtimali yoktur. Oysa yarı başkanlıkta, cumhurbaşkanı ile başbakanın farklı siyasi partilerden olma durumu ortaya çıkmakta, uzlaşma sağlanamazsa, cumhurbaşkanı meclisi fesih edebilir.                          

4- Başkanlık sistemi, başka bir rejime geçişi gerektirir mi?                

Başkanlık ve yarı başkanlık sistemini uygulayan bütün ülkeler cumhuriyet rejimine sahiptir. Bu durum, cumhuriyet’in başkanlık sisteminin ayrılmaz bir parçası olduğunu göstermektedir.                             

5- Başkanlık modeline geçilirse, eyaletler mi kurulacak?                         

Başkanlık sistemi bir hükümet, federalizm ise bir devlet modelidir. Dolayısıyla her ikisi birbirinden tamamen farklıdır. Üniter devlet yapısı korunarak da başkanlık sistemi uygulayabilir.                                        

6- Başkan, yargıya emir verebilir mi?                                                                

Başkanlık sistemi yargı bağımsızlığına ve tarafsızlığına dayanmaktadır. Yargı organı üyelerinin seçilmesinde, atanmasında nihaî yetkinin yasama organında olması, yargıyı başkanın etkisinden kurtarmaktadır.                                                                          

7- Başkan yasama organını fesih edebilir mi?                                              

Hayır. Buna karşılık cumhuriyetle yönetilen ve parlamenter sistem uygulayan ülkelerin tamamında cumhurbaşkanına yasama organını feshetme yetkisi tanınmıştır.                

8- Başkan tek başına kanun çıkarabilir mi?                                              

Başkanın kanun yapma yetkisi yoktur. Kanun koyucu yasama organı olan meclise aittir ve bu yetki devredilemez.                                                                    

9- Başkanlık düzeninde bakanlıkların dağıtımı nasıldır?                                          

Başkanlık sisteminde bakanlar meclisten değil, dışarıdan seçilir.

10- Başkanlık sistemi Türkiye'ye uygun mu?                                                   

  Evet. 1982 darbe anayasasıyla harcanacak her bir saat Türkiye’nin kaybı manasına gelmektedir.

*

Geleceğe daha emin gidebilmenin yolu zoru başarmaktan geçer. Rüzgarın nasıl estiği fark etmez. Farkı yaratan, yelkenlerinizi nasıl açtığınızdır.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.