Whatsapp
0541 452 0 452Whatsapp İhbar Hattı
Şükrü  Karaman

Şükrü Karaman

Emek hırsızlığına savaş…

Ekonominin en önemli baş ağrısı olan ve bir türlü önlenemeyen kayıt dışı istihdama karşı yeniden mücadele başlatılıyor.

2020 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programına göre, devletin prim ve gelir kaybına yol açan, emekçinin alın terini sömüren merdiven altı kaçak işçiliğe karşı etkin denetimler aracılığı ile “savaş” başlatılması öngörülüyor.

İşsizlik ve umarsızlıktan ötürü her daim canlılığını koruyan kayıt dışı istihdama karşı bugüne dek yürütülen savaşımlardan istenilen sonuç alınmadı. Çıkarılan çeşitli yasal düzenleme ve denetimlere karşın bir türlü ortadan kaldırılamıyor. Zaten işsizliğin bu denli yaygın olduğu ortamda sıfırlanması olası değil. Belki en azından geriletilir.

Son yıllarda göreceli düşüş gerçekleşse de hala işçi ve devleti hedef alan vahşi  çalışma sistemi kayıt dışılık. Varlığı, çalışanları ve ekonomiyi  tehdit etmeye devam ediyor.

2000’li yılların başında yüzde 60’lar düzeyinde olan kayıt dışı istihdam, yüzde 34’lere dek geriletildi. Hala üç emekçiden biri kaçak çalışıyor.

İşverenlerin ucuz iş gücüne yönelmesi, 8 milyonu aşkın kişinin işsiz olması, vergi ve sigorta prim yükünün fazlalığı, iyiden iyiye yurdun her yanında boy gösteren Suriyeli işçilerin varlığı kayıt dışı istihdamı tetikliyor.

 İç savaştan dolayı ülkelerinden kaçarak Türkiye’ye sığınan 4 milyona yakın  Suriyelilerin çok düşük ücretle sigortasız çalışması kayıt dışı istihdamın en önemli kaynağı. Yanı sıra büyük umutlarla tamamladıkları üniversite eğitiminin ardından iş sahibi olamayan gençlerin zorunluluktan merdiven altı işletmelere yönelmeleri emek hırsızlığının diğer nedeni.   Resmi rakamlara göre yüzde 14’e dayanan işsizlikten dolayı genci yaşlısı, kadını erkeği , eğitimlisi eğitimsizi  karın tokluğuna çalışmaya “evet” diyor.

İşçilerin SGK’ya bildirilmeden çalıştırılması kayıt dışı istihdamın en belirgin örneği.  Çalışanların ödenen gerçek ücret yerine asgari ücret üzerinden SGK’ya bildirim yapılması kayıt dışı istihdamın bir başka yüzü.

Her iki durumda da devletin milyarlarca lira prim ve vergi kaybı olurken, emekçinin emeği ve geleceği çalınıyor, emek hırsızlığı yapılıyor.

Son yıllarda etkin mücadele yürütülmesine, denetimlerin artırılmasına karşın  10 milyona yakın işçi merdiven altlarında, sigortasız, düşük ücretle zor koşullarda ekmek parası için çalışıyor. Kayıt dışı istihdam, maden, tekstil, tarım, orman, ayakkabı ve gıda sektöründeki küçük işyerlerinde daha fazla kendini gösteriyor. Denetimden yoksun, yeterli önlemlerin alınmadığı kaçak maden ocağında çalışan gariban emekçiler çaresizlikten kayıt dışı çalışmanın bedelini canlarıyla ödüyor. Madencilik iş kolunda iş cinayetleri en çok kaçak ocaklarda meydana geliyor.  

Hem işçiyi hem de devleti vuran, olumsuz etkileyen emek hırsızlığı ile mücadele edebilmek, kontrol altına alabilmek, en aza indirebilmek için işveren ve işçilerin bakış açısının değişmesi, işsizliğin olabildiğince azaltılması şart.

Son yıllarda devletin kararlı iradesi sonucunda etkin denetimler başlatıldı, kayıt dışı istihdamın üzerine cesaretle gidildi. Bu iradenin sonucunda kayıt dışı istihdamda düşüş gerçekleşti. Ancak günümüzde yüzde 34 oranındaki varlığı ile   yine  önemli sorun olarak ortada duruyor.

Eğer, kayıt dışı istihdamın olduğu işyerleri gereği gibi denetlenemez, görmezden gelinirse önü alınamadığı gibi, mantar gibi çoğalmaya devam eder. Kuşkusuz bu işyerlerine verilecek ağır para cezaları, gerekirse hapis caydırıcı olacaktır. Çalıştırdığı kişinin alın terinin karşılığını vermemek en büyük suçlardan biri.

Umarım, Cumhurbaşkanlığı Programı’nda öngörüldüğü gibi kayıt dışı istihdama karşı yeniden başlatılacak kampanya başarılı olur.


MAKALEYE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.