Ordu
DOLAR18.6465
EURO19.5435
ALTIN1077.6
reader

YÜREĞİ ELİNDE

  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
YÜREĞİ ELİNDE
Abone ol
Ordulu bir işçi ailesinin kızı göç ettiği Almanya'da büyük başarılara imza atıyor. Yapay kalp cerrahisi konusunda Avrupa'da ilk ve tek kadın doktor olan Dilek Gürsoy, son olarak Forbes dergisine kapak oldu. Ordu Olay olarak Forbes’in Dilek Gürsoy kapağının tam metin olarak yayınlıyoruz. 

Avrupa’da yapay bir kalp implante eden ilk kadın Dilek Gürsoy bugün, Alman kalp cerrahisinin en bilinen yüzlerinden biri. Başarılı doktor şimdi de girişimciliğe adım atmaya cesaret ederek, kendi kalp kliniği ile tıbbın yeniliklerle, insanlıkla ve ameliyathane dışındaki yaşamla uyumlu olduğunu göstermek istiyor. Ancak, bunu yapmak için sadece itibarını tehlikeye atmakla kalmıyor, aynı zamanda finansal riskler de alıyor. Gürsoy: “Sağlam bir planım olmasaydı bunu yapmazdım.”

2022 yılı yazında Dilek Gürsoy, Düsseldorf şehir merkezinde potansiyel bir yatırımcı ile görüştü. Almanya’nın en tanınmış kalp cerrahlarından ve Avrupa’nın önde gelen yapay kalp sistemleri uzmanlarından biri olan Gürsoy, bu noktada üç yıldır klasik bir klinikte çalışmıyordu. Yoğun çabasına rağmen, istediği bölgede başhekimlik görevi reddedildi. Bu nedenle Gürsoy kendi başına şansını denemeye karar verdi. Düsseldorf’ta özel bir klinikte başhekim olmasına rağmen, halen en büyük hayali kendi kalp kliniğini kurmaktı. Ancak bunun için uygun finansman gerekliydi, bu nedenle Gürsoy finansörler aramaya başladı.

Bir yatırımcı randevu yemeğine eşi ile birlikte gelmişti. “Bunun gibi işadamları genellikle ilk başta bana kendi bulgularını göstererek fikrimi sorarlar.” Bu sefer de öyle oldu ve bulgulara kısaca baktıktan sonra Gürsoy, karşısındaki kişinin bir an önce doktora görünmesi gerektiğini çünkü muhtemelen bir kalp kateterine ihtiyacı olduğunu söyledi. Ancak yatırımcı kardiyoloğundan farklı bilgiler almıştı. Aradan yalnizca bir gün geçmişti ve yatırımcının eşi Gürsoy ile iletişime geçti: Kocası kalp krizi geçirmişti ve en iyi kliniğin nerede olduğunu öğrenmek istiyordu. Gürsoy, kadına kocasını en iyi kliniğe değil, en kısa sürede en yakın kliniğe götürmesi çağrısında bulundu. Hasta yabancı ve özel sigortalıydı, yani sigortasıyla bir başhekim tarafından tedavi edilme hakkı vardı.

Hastanın baypas ameliyatına ihtiyacı olduğu ortaya çıktı, ancak prosedür ertelendi. Klinik tam olarak 19 gün boyunca hastanın özel sigortalı olduğunu fark etmedi. “Bu kişi, kliniğimle çözmeyi hedeflediğim sorunu ilk elden deneyimlemişti. Ben hastalarıma en iyi insani ve tıbbi ortamı sunmak istiyorum, sadece işadamları için değil, bütün insanlar için.”

2012’den sonra Avrupa’da tam teşekküllü yapay kalp implante eden ilk kadın olunca Gürsoy, mesleğinde önemli bir temsilci rütbesine erişti. İki türk konuk işçisinin kızı, ZDF ve FAZ’da tanıtıldı, Die Zeit ve Türk Hürriyet gazetelerinde yer aldı. Ayrıca, Alman Tıp Ödülleri kapsamında 2019 yılında Yılın Doktoru seçildi.

Gürsoy tutkulu bir doktor olmasına rağmen, yapay kalp araştırmalarını ve genel olarak günlük klinik uygulamaları da eleştirmekten geri durmuyor. Yapay kalpler söz konusu olduğunda işler çok yavaş ilerliyor, üretilen sistemlerin boyutu çok büyük, geliştirme süresi çok uzun ve Avrupa’da pazarlama çok kısıtlı. Ek olarak, büyük kliniklerde inovasyon kısıtlı, hiyerarşiler katı, aynı zamanda performans ve çalışma baskısı (çok) yüksek. “Bana göre kalp ameliyatı aile ya da özel hayata izin vermeyen bir iş olmak zorunda değil.” diyor Gürsoy. Ancak bu alan erkekler tarafından domine ediliyor, özellikle de en üst seviyede neredeyse hiç kadın yok.

Gürsoy’un hedefi, kendi özel kliniği ile daha iyisini yapmak. Bu amaç uğrunda, banka kredisi ile finanse ettiği yatırım hacmi 3,5 ila 4 milyon avro arasında. Gürsoy, yatırımcılarla görüşmelerine devam etmesine rağmen, başlangıcı kendi cebinden finanse etmeyi planlıyor ve finansal riske rağmen kendine güveniyor: “Klinik açıldığında insanların geleceğini biliyorum.”

Yapay kalplerin kökenleri çok eskilere uzanıyor. Dolaşım destek sistemleri (İngilizce ventricular assist device, VAD) olarak da adlandırılan ve belirgin kalp yetmezliği olan hastalarda kullanılan yapay kalp sistemleri iki gruba ayrılıyor: kalbin sol tarafını destekleyenler; ve kalbin sol ve sağ taraflarını destekleyenler. Bir “dolaşım destek sistemi” için ilk fikirler, Fransız Julien Jean Cesar LeGallois tarafından 1812 gibi erken bir tarihte formüle edilmesine rağmen 1969 yılına kadar bir insana tam teşekküllü bir yapay kalp (Total Artificial Heart, TAH) implante edilemedi. Bugün, on yıllardır geliştirilmekte olan sistemler, öncelikle kalp nakli bekleyen kişilerin bekleme süresini azaltmak için ideal. Yeni nesil yapay kalpler, insan kalplerinin kalıcı bir ikamesi olarak kısa zaman önce test edilmeye başlandı.

 

Ancak neredeyse 70 yıllık yapay kalp çalışmaları geçmişine rağmen, belirli sorunlar hala çözülemedi. “Tam teşekküllü sistemler” gövdeden bir kablo geçirilerek ve bu yolla bir aküye bağlanılarak çalışıyor. Yaklaşık 17 saat kadar dayanan piller ile çalışan yedi kilogram ağırlığındaki cihaz, kabaca bir çamaşır kurutma makinesine denk gelen 70 desibel değerinde yüksek bir ses çıkarıyor. Zamanla sistemler küçülüyor ve daha verimli hale geliyor, ancak hastalar için hayat yine de oldukça zor. Çoğu sistem hala oldukça büyük, çünkü aynı boyuttaki kalbin performansını mekanik olarak eşleştirmek kolay değil. Ancak bu, özellikle göğüsleri daha küçük olan insanlar, örneğin kadınlar, için büyük bir sorun. Gürsoy: “Yapay kalpler erkekler tarafından erkekler için geliştirildi.” Ancak elbette, kadınlar da en az erkekler kadar kalp krizinden etkileniyor. “Çalışmalar bize kalp rahatsızlıklarından kadınların ve erkeklerin 50:50 oranında etkilendiğini söylüyor.”

Bunların yanında, geliştirme ve onaylamada cinsiyetten bağımsız zorluklar da var. Sonuç: Bugün itibariyle Avrupa’da yalnızca bir adet sol ventrikül destek sistemi mevcut. 2022’de aylar boyunca, her iki yarıya da destek veren tek bir sistem bile onaylanmadı. ABD’nin önde gelen Amerikan Sistem için CE onayının süresi doldu, Fransız sistemi zorluklar nedeniyle birkaç ay duraklatılmak zorunda kalındı ve düzenleyiciler Ekim ayının sonuna kadar yeniden giriş izni vermedi. Geliştirme aşamasında bulunan başka sistemler de olmakla birlikte, bu konudaki ilerleme hakkında bilgi çok sınırlı. Tam teşekküllü kardiyak destek sistemleri yarışında yer alan şirketler arasında Fransız üretici Carmat, ABD şirketi SynCardia ve İsveç şirketi RealHeart TAH yer alıyor. RWTH Aachen Üniversitesi çevresinde kurulan ve Gürsoy’un da birkaç yıl çalıştığı ReinHeart TAH adlı bir Alman projesi de uzun süre kendi sistemini geliştirdi. Ancak sonunda proje artık finanse edilemedi ve durdurulmak zorunda kaldı. ABD şirketi Abiomed’in bir sistemi de klinik deneylerden sonra durduruldu.

Biliyorum ki klinik bir kez açılıp çalışmaya başladığında insanlar ve potansiyel yatırımcılar gelecekler.

Dilek Gürsoy

Bu aynı zamanda ilerlemenin oldukça yavaş olmasının ana nedenlerinden birini de ortaya koyuyor: Para. Yılda 465.000 kişi kalp yetmezliği nedeniyle Alman hastanelerine başvuruyor. Bunların büyük çoğunluğu tedavi edilebilir, ancak küçük bir grupta kalp kendi başına işlev göremeyecek kadar zayıf. Alman Organ Transplantasyon Vakfı’na göre (Deutschen Stiftung Organtransplantation, DSO), Almanya’da yeni bir kalp bekleyen yaklaşık 1.100 kişi var. Bununla birlikte, donör kalplerin yalnızca yaklaşık üçte biri kullanılabilir durumda ve 2021 yılında 329 kalp nakli gerçekleşti.

Şu anda geliştirilmekte olan yapay kalplerin fiyatı toplamda ortalama 150.000 € civarında, hatta bazı durumlarda 200.000 €’dan fazlasına da çıkabiliyor. Gürsoy, bir sistem için geliştirme maliyetinin, ilk fikirden uygulamaya kadar, 150 ila 200 milyon € olduğunu bildiriyor. Oldukça yüksek geliştirme maliyetleri, oldukça küçük potansiyel hedef kitle ile birleştiğinde, yatırımcılar için başlı başına zorluk teşkil ediyor. Ayrıca, ABD şirketi Abiomed’inki gibi bazı sistemlerin klinik testlerden sonra durdurulması gerekiyor. Ve: Almanya’da yapay kalp masrafları sağlık sigortası tarafından karşılanırken, diğer Avrupa ülkelerinde ve dünya genelinde durum belirsiz.

Gürsoy: “Tabii ki birçok insan kendine şunu söylüyor: Bu kadar çok para yatıracaksam tercihen Uğur Şahin ve Özlem Türeci ile çalışırım (Şahin ve Türeci, Covid aşı üreticisi Biontech’in kurucularıdır), çünkü orada yatırdığım parayı bir yıl içinde geri kazanırım.” Bu sistemler RealHeart’ınki gibi umut vaat eden sistemler, ve genellikle kamu sektörünün ortak finansman sağlamasına ihtiyaç duyuyorlar.

Bizzat Gürsoy, yapay kalp araştırmaları alanındaki bir yatırımcının yalnızca finansal saiklerden fazlasına ihtiyaç duyduğu görüşünde. “Aynı zamanda fedakârlık güdüsüyle hareket eden birini bulmalısınız. Örneğin, yakın bir akrabasını kalp rahatsızlığı nedeniyle kaybetmiş biri bu konunun ne kadar önemli olduğunu anlar.”

Dilek Gürsoy, Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin Neuss kentinde Türk misafir işçilerin kızı olarak dünyaya geldi ve genç yaşta hastanelerle uğraşmak zorunda kaldı. Beş çocuğun en küçüğü olarak dünyaya gelen Gürsoy’un, en büyük iki erkek kardeşi çocuk yaşta hayata veda etmişti. Bunun yanında, babası, Gürsoy on yaşındayken kalp kapakçığı rahatsızlığına yenik düşmüştü. Okuma yazma bilmeyen annesi, Gürsoy ve diğer iki erkek kardeşini tek başına büyütmüş, ve zamanının çoğunu hastanede geçirmişti. Gürsoy da annesi gibi düzenli ziyaretler sırasında doktorlardan etkilenmiş, özellikle bir başhekimin bu misafir işçiyle ilgilenmesi onda büyük bir etki yaratmıştı. Sonuç olarak Gürsoy, erken yaşta doktor olmaya karar verdi.

Ancak notları yeterince iyi değildi, bu nedenle annesi, kızının “tıbbi sınav” hazırlık kursunu ödemek için fabrikada fazladan vardiyalarda çalıştı. Gürsoy sonunda başarılı olarak ailesinde okuyan ilk kişi oldu. Öğrenimi sırasında bir ameliyathane hemşiresi ona, eğer kalp ile ilgileniyorsa Bad Oeynhausen’e gitmesini tavsiye etti. O dönemde Avrupa’nın en büyük kalp merkezi burada bulunuyordu. “Bunun büyük bir klinik olduğunu ve yolumun zorlu olacağını biliyordum.” diyen Gürsoy, kalp cerrahisinin önde gelen isimlerinden Reiner Körfer’de bir akıl hocası ve destekçi buldu. Onunla beraber çeşitli kliniklerde asistan, uzman ve nihayetinde kıdemli doktor olarak çalıştı ve 2019 yılında Yılın Hekimi seçildi. 2020 yılında şu başlıklı bir kitap yayınladı: “Burada duruyorum çünkü ben iyiyim” („Ich stehe hier, weil ich gut bin”). Ailesinin memleketi olan ve Karadeniz kıyısındaki Ordu iline bağlı Aybastı’da bir caddeye onun adı verilmesine rağmen, Gürsoy yaptığı işi hiç de sıra dışı görmüyor: “Kendimi özel biri olarak görmüyorum, sadece işimi yapıyorum. Her gün yaptığım şeyin çok fiyakalı olduğunu düşünseydim, hiç ilerleyemezdim.”

 

 

Dilek Gürsoy  Almanca baskının "Kadın" temalı 8-22. sayısının kapağında yer alıyor.

Anne ve babası misafir işçi olan Türk kökenli bir kadın olarak erkeklerin egemen olduğu bir alanda başarıya ulaşan Gürsoy, son yıllarda medyanın yoğun ilgisiyle karşılaştı. Kendisinin de söylediği gibi, bu tanıtımı davası için kullandı. Yine de, ya da belki de tam olarak bu nedenle, büyük bir klinikte istediği başhekimlik pozisyonu reddedildi. Ancak Gürsoy’a göre bunun nedeni göçmen geçmişi değildi. “Tıp, göçmen geçmişi olan insanlarla dolu.” Gürsoy’a göre kadın olması daha büyük bir engeldi.

O da klinikten ayrıldı. Geçimini sağlamanın yollarından biri de yapay kalp ameliyatları yapmak ve geliştirilmekte olan yapay kalp sistemleri ve üreticilerine geri bildirimde bulunmaktı.

Gürsoy sözlerini esirgemeyen bir yapıda: “Elime bir sistem geçti ve hemen bunun boyutunun çok büyük olduğu söyledim. Ameliyat sırasında kötü olan her şeyi söyledim. Neyin iyileştirilebileceği değil, neyin kötü olduğunu. Bu konuda sert olmalısınız, oyalanamazsınız.” Şubat 2021’den bu yana Düsseldorf’taki Clinic Bel Etage Medical Center Pradus’ta başhekim olarak görev yapan Gürsoy, uzmanlık alanı hakkında daha fazla bilgi edinmek için önemli bir Alman damar cerrahı olan Wilhelm Sandmann ile birlikte çalışıyor.

Gürsoy’un şimdiki planı kendi kliniğini açmak. Bu uğurda, dört milyon avroya kadar banka kredisi almaya da hazır. Fikri: diğer özel kliniklerden farklı olarak, öncelikle Alman hastalara değil, aynı zamanda ve özellikle yabancı “kendi kendine ödeme yapanlara” odaklanmak istiyor. “Olaya girişimci gözüyle de bakmanız gerekiyor, sonuçta ben kliniklerin nasıl başarısız olduğunu gördüm.” Bu hastaların özellikle kalp cerrahları için kazançlı olduğu ortada: tahminlere göre yaklaşık iki saat süren bir kalp kapakçığı ameliyatı 60.000 avroya mal oluyor.

Yine de risk az değil, çünkü Gürsoy’un önce bu kadar para ödemeye hazır hastalar bulması gerekiyor. Ama o sadece yeteneğiyle değil, aynı zamanda şöhretiyle de fark yaratıyor.

 

Gürsoy, sağlık sigortası kapsamında olan hastaları kabul edemediği için rahatsız. Ancak yasa gereği, Almanya’da sağlık sigortası kapsamında olan hastaları kabul eden kalp cerrahisi kliniklerinin daha büyük hastanelere entegre edilmesi gerekiyor. Gürsoy, bu konuda tekil bir kişi olarak fiilen yapacak başka bir şey olmadığını söylemekle beraber gelecekte böyle bir genişlemeyi de göz ardı etmiyor.

Klinik için yer olarak Düsseldorf düşünülmesine rağmen, Gürsoy yakın zamanda Mönchengladbach’ta fikirlerine uyan bir mülk keşfetti. Her şey yolunda giderse, 2023 baharında klinik çalışmaya başlayabilir. “Burada sadece iyi işler yapmak değil, aynı zamanda yeni bir neslin nasıl işleyebileceğini de göstermek istiyorum.”

Bu lokasyonun olumlu bir yan etkisi de var: Gürsoy, uzun yıllar kombine bilet sahibi olduğu ve halen üyesi olarak da gönül verdiği kulüp Borussia Mönchengladbach’a yakın olacak. Akıl hocası Reiner Körfer, 2022 yazına kadar on yıl boyunca kulübün denetleme kurulu başkanlığını yürüttü. Belki de yönetim kurulu Gürsoy’un gözünü diktiği sıradaki erkek egemen alan?

Dilek Gürsoy, Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin Neuss kentinde Türk misafir işçilerin kızı olarak büyüdü. Tıp eğitimi aldı ve daha sonra Profesör Reiner Körfer’in ekibinde çeşitli pozisyonlarda ve kliniklerde çalıştıktan sonra, 2021 yılında Düsseldorf’taki özel klinik Bel Etage’de başhekim olarak göreve başladı.

Metin: Klaus Fiala
Fotoğraflar: Peter Rigaud


  • 0
    SEVDİM
  • 2
    ALKIŞ
  • 0
    KOMİK
  • 0
    İNANILMAZ
  • 0
    ÜZGÜN
  • 0
    KIZGIN
ÖLDÜRMEK İÇİN SIKMADIMÖnceki Haber

ÖLDÜRMEK İÇİN SIKMADIM

BELDE’DEKİ DUYARLILIK DURUGÖL’DE DE GÖSTERİLMELİ  Sonraki Haber

BELDE’DEKİ DUYARLILIK DURUGÖL’DE DE GÖST...

Yorum Yazın

Başka haber bulunmuyor!

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar