Ordu
DOLAR9.262
EURO10.7921
ALTIN526.39
Umut ÇAKMAK

Umut ÇAKMAK

Mail: [email protected]

1 Kg Fındığın Ortalama Maliyeti ve Fiyatı

Akademik çalışmalarda kaynaklar iki şekilde toplanır: Bunlardan ilki “birincil kaynaklar”, diğeri ise “ikincil kaynaklardır”. Birincil kaynaklar; anket, mülakat, görüşme vb. gibi konuya ilişkin bilgi erişimini içerir. Birincil kaynaklara ulaşılması daha zordur, ancak daha “sağlam” bilgiler elde edilir. İkincil kaynaklar ise, yazılmış diğer makale, kitap, gazete vb. yayınlardan alıntı yapılarak çalışma hazırlanır. Genelde tercih edilen ve kolay olan yöntem de budur. Bu hesaplamada ise birincil kaynaklar kullanılmıştır.

Fındığın maliyetini hesaplamak için Ordu/Perşembe Kovanlı köyünden Batuhan Çakmak ve Muhsin Günaydın isimli iki çiftçiyle görüşme yaptım. Bu iki çiftçiyi, yıllardan beri kendi fındık bahçelerinin düzenli bakımını yaptığı ve konuya da hâkim olduğu için tercih ettim. Fındığın kg maliyeti hesaplanırken, siyasetten bağımsız ve tamamen objektif bir şekilde 1 ton fındığın maliyetini hesaplamaya çalıştım (daha sonra kg maliyetine dönüştürdüm). Şunu özellikle belirtmek isterim ki, bu maliyet hesaplaması ortalama bir hesaplamadır. İklim koşulları, arazi şartları, toprağın verimi, yevmiye fiyatları vb. unsurlar, pek tabii ki bu maliyeti olumlu veya olumsuz etkileyebilmektedir. Neyse, biz şimdi hesabımıza geçelim:

Bir ton fındık --şimdi sıralayacağım bakımlar yapıldığı takdirde-- yaklaşık 8 dönümlük bir bahçeden elde edilebilmektedir. Fındık bahçesinin ilk bakımı ise, Kasım/Aralık aylarında yapılan kışlık bakımdır. 8 dönümlük bir bahçenin kışlık bakımında yaklaşık 250 kg katı gübre ve bir tüp sulu gübre kullanılmaktadır. İşçilik ile birlikte bu bakımın maliyeti yaklaşık 2000 TL’yi bulmaktadır (500 işçilik + 1500). Daha sonraki bakım yeni yılın Nisan/Mayıs aylarında yapılmaktadır. Bu bakımda ise, genel ilaçlama (küllenme, yaprak gübresi ve fındık kurdu ilaçları gibi) ve yine katı ile sıvı gübre kullanılmaktadır. Ancak, bu bakımda sulu ilaçlama 3, 4 kez uygulandığı için bakım masrafı biraz daha fazla artmakta ve işçilik ile birlikte yaklaşık 3000 TL’yi bulmaktadır (1500 işçilik+1500). Fındık bahçesinin bir sonraki bakımı Haziran/Temmuz ayında yapılan ışkın alma işlemidir. 8 dönümlük bir bahçe için yaklaşık 6 yevmiye gerekmekte ve yevmiyenin de günlük 175 TL olduğu varsayılırsa toplam maliyet 1000 TL’yi bulmaktadır. Temmuz ayındaki bir diğer maliyet de bahçenin tırpan işidir. 8 dönümlük bir bahçenin tırpanı için yaklaşık 1,5 yevmiye gerekmekte ve bunun da maliyeti 750 TL’yi bulmaktadır. Fındığın en büyük maliyeti ise hasat zamanındaki işçi masrafıdır. 1 ton fındık için yaklaşık 40 yevmiye gerekmektedir  (dayı başı, aşçı ve çuvalcı çift yevmiye). İşçi yevmiyesi günlük 150-200 TL arasında olduğu için, ortalama 175 TL varsayımıyla toplam işçi maliyeti 7000 TL gerçekleşmektedir. Bu noktada bir konuya değinmek isterim: “Hocam, biz fındık toplamak için işçi/amele almıyoruz, kendimiz topluyoruz. O yüzden bu maliyeti eklemeyelim” derseniz, bu cümle iktisadi açıdan pek anlamlı değildir. Çünkü siz o emeğinizi başka bir bahçede kullanmış olsaydınız, bu emeğiniz karşılığı yevmiye/para kazanmış olacaktınız. Ekonomide buna “örtük maliyet” denilmektedir. Fındık için son maliyetler ise, toplanan bir ton fındığın taşıma (pat pat, katır gibi) ve patoz maliyetidir. Yaklaşık 500-600 TL taşıma, 350 TL de patoz maliyetini kabul edersek toplamda 1000 TL masraf daha eklenecektir.

Özet olarak; toplamda bir ton fındığın ortalama maliyeti yaklaşık 15000 TL gerçekleşmektedir. Bu maliyetten devletin dönüm başına verdiği 170 TL dönüm parası düşülürse (170*8=1360 TL) bir ton fındığın ortalama maliyeti yaklaşık 14000 TL’ye düşecektir. Dolayısıyla, 1 kg fındığın ortalama maliyeti de 14 TL gerçekleşecektir. Belirtmek gerekir ki, fındığın 14 TL olan kg maliyeti şartlara göre yüzde 20 artabilir veya azalabilir. Başka bir ifadeyle, 1kg fındığın maliyeti 11 ile 17 TL arasında değişebilecektir. Ancak yine de bu hesaba göre 1 kg fındığın ortalama maliyeti 14-15 TL civarlarındadır.

Görüldüğü üzere, kg fiyatı 26,5 ile 27 TL olarak açıklanan fındığın yarısından çoğu maliyetine gitmektedir. Bir ton fındığı olan bir çiftçinin (ki çoğu çiftçinin böyle büyük bir bahçesi de yoktur), eline geçecek yıllık kar ise yaklaşık 12000 TL’dir (26500-14000). Yani bu çiftçinin aylık fındık geliri 1000 TL olacaktır (12000/12).

Büyük para, harca harca bitmez!

 

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar