Ordu
DOLAR9.262
EURO10.7921
ALTIN526.39
Umut ÇAKMAK

Umut ÇAKMAK

Mail: [email protected]

 Dolar Kaç Lira Olmalı?

 “Bir ülkede döviz kurlarının ne kadar artması gerekir? Yoksa hiç mi artmaması daha iyidir?”

İktisat literatürü der ki, ekonomiye ilişkindiğer bütün koşullar sabitken, bir ülkenin parasının yabancı paralar karşısında değerinin korunması için, dış ticarete konu olan ülke ile (örneğin ABD ve Dolar)  o ülkenin (örneğin Türkiye, TL) enflasyon farkı kadar döviz kurlarının artması gerekir. Örnek vererek detaylandıralım:

Örneğin, ABD’de enflasyon oranının yaklaşık %1 olduğunu, Türkiye’de ise %11 olduğunu varsayalım (iki ülkede de bu civarlarda zaten). Böyle bir durumda, Dolar kurunun da yaklaşık %10 artması gerekmektedir. Eğer Dolar kuru iki ülke enflasyon farkı kadar artar ise, TL ile Dolar arasındaki reel değer korunmuş olur. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, Türkiye’deki enflasyon oranı ABD’den yüksek ise Dolar kurunun artması gerekir. Eğer enflasyon oranı ABD’de yüksek ise, bu durumda Dolar kurunun düşmesi gerekir…

Konunun daha iyi anlaşılması için aşağıdaki rakamsal örneğe göz atalım:

Varsayalım ki, siz yurt dışına mal satan bir ihracatçısınız. Döviz kuru da şu şekilde olsun: 1$=5 TL. Siz ürettiğiniz malı 4 TL’ye mal edip, 5 TL’ye, yani 1 Dolar’a yurt dışına satıyorsunuz. ABD’de enflasyon oranı sıfıra yakın iken, Türkiye’de %100 olduğunu kabul edelim. Bu durumda sizin 5 TL’ye (1 Dolar’a) yurt dışına sattığınız ürünün fiyatı da %100 enflasyon nedeniyle yaklaşık 10 TL’ye çıkacaktır. Döviz kurları değişmediği için (1$=5TL halen), sizin 10 TL’ye yurt dışına sattığınız ürünün Dolar cinsinden fiyatı da artık 2 Dolar’a çıkacaktır. Sizden bu malı alan yurt dışındaki ithalatçı, kendi ülkesinde enflasyon oranı sıfıra (0) yakın olduğu için, sizin 1 Dolar’dan 2 Dolar’a arttırdığınız bu ürünü büyük bir ihtimalle almaktan vazgeçecektir. Çünkü Dolar cinsinden %100 fiyat artışını o ithalatçıya anlatamazsınız. Sonuç; rekabet gücünüz düşecektir…

Peki, rekabet gücünün korunması için ne gerekir? İki ülke arasındaki enflasyon farkı kadar kur artışının gerçekleşmesi rekabet gücünü koruyacaktır. Örneğin, ABD’de enflasyon oranı sıfır, Türkiye’de %100 ise, Dolar kurunun da %100 artması gerekir. Yani, 1$=10 TL olmalıdır.  Böyle bir durumda, siz eskiden 5 TL’ye (1 Dolar’a) sattığınız ürünü yine 1 Dolar’a satabileceksiniz. Ancak, iki ülke arasındaki enflasyon oranı kadar Dolar kuru arttığı için (%100), artık siz de 1 Dolar’dan 10 TL kazanacaksınız ve rekabet gücünüz düşmeyecektir…

Özetle; üst paragraflardaki koşullar oluştuğu takdirde, bir ülkenin dış rekabet gücünü kaybetmemesi için döviz kuru artışları olağan bir süreçtir. Türkiye için de bu geçerlidir. Ancak bu bağlamda temel sorun, döviz kurlarında kısa vadede oluşan ve spekülatif bir nitelik taşıyan ve de olması gereken düzeylerin çok üzerine hızla ulaşan döviz kuru artışlarıdır; yoksa döviz kurunun tedrici yükselişleri değildir. Ancak her şeye rağmen; 2015 Ocak ayında 2.32 TL olan Dolar kurunun, 2020 yılı Ağustos ayı ortalarında 7.30’ları geçip bu dönem zarfında yaklaşık %220 artması --aynı dönem boyunca enflasyon oranının toplam %90 arttığı dikkate alınırsa-- kabul edilebilir bir gelişme değildir. 2015 yılı baz alındığında, üst paragraflardaki analize göre Dolar’ın fiyatının olması gereken değeri şu anda 4,5-5 TL civarlarındadır. Gerçekleşen enflasyon oranlarının çok üzerindeki Dolar kuru fiyatı ise, Türkiye ekonomisinin yapısal sorunlarının bir yansımasıdır…

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar