Ordu
DOLAR9.6153
EURO11.2377
ALTIN554.27
Umut ÇAKMAK

Umut ÇAKMAK

Mail: [email protected]

Döviz Kurları Niye Yükseldi?

19 Şubat 2021 tarihinde 7,00 Türk Lirası’nın (TL) altında olan Dolar kuru, 26 Şubat 2021 tarihinde neden 7,40’ların üzerine çıktı? Döviz kurlarının bir hafta içinde bu denli hızlı yükselmesi, sadece Türkiye’nin iç dinamikleri ile açıklanabilir mi?

Kurların artışına neden olan birkaç faktör ekonomi basınına hemen yansıdı. Bunlardan ilki, Hazine ve Maliye eski Bakanı Berat Albayrak’ın kabineye, hatta ekonomi yönetiminin başına yeniden dönmesi ile ilgili çıkan söylentilerdi. Bu ise, piyasalarda risk algısının artmasına yol açtı. Ancak, Merkez Bankası Başkanı’nın değişikliği de dâhil olmak üzere, ülkenin ekonomisi yeni bir yönetimle yoluna devam ediyor. Dolayısıyla, böyle bir ihtimal ve kurlar üzerinde yaratacağı olumsuz etki de oldukça düşük gözüküyor.

Kurların artışına etki ettiği söylenen ikinci gelişme ise, hükümet ve muhalefet arasında geçen ve uzun süredir de gündemden düşmeyen Merkez Bankası’nın döviz rezervleri tartışmasıydı. Özellikle son dönemlerde Merkez Bankası net döviz rezervlerinin eksiye dönmesi ve böyle bir gelişmenin de muhalefet tarafından sıklıkla sorgulanması ve tartışmaya açılması, Türkiye’ye yönelik olumsuz beklentilerin oluşmasına katkı sağladığı söylenebilir. Ancak, döviz kurlarındaki sert yükselişlerin temel nedeni olarak bu tartışmaları referans göstermek, pek de doğru değildir.

Döviz kurlarında yaşanan yükselişlerin en önemli nedeni olarak, ABD’nin uzun vadeli tahvil faizlerindeki artışlar gösterilmektedir. ABD’nin 10 yıllık tahvil faiz oranlarının yıllık getirisinin Şubat ayının ilk haftasında yaklaşık %1,1 düzeylerinden, Şubat ayının son haftasında %1,5’lere kadar yükselmesi, özellikle Dolar kurundaki artışın temel nedeni olarak kabul edilmektedir. Konuyu biraz daha derinleştirelim ve soru-cevap şeklinde analize devam edelim:

Peki, bu denli küçük bir faiz yükselişi nasıl oluyor da Türkiye’nin ve hatta gelişmekte olan diğer ülkelerin döviz kurlarını etkileyebiliyor?

Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin borçlanma senetlerine kıyasla ABD’nin tahvil gibi borçlanma senetleri daha güvenli liman olarak kabul ediliyor. Dolayısıyla, ABD’de gerçekleşen küçük bir faiz artışı, bu artışından yararlanmak için gelişmekte olan ülkelerden ABD’ye para transferine yol açabiliyor. Yani yatırımcılar, daha güvenli gördüğü ABD tahvilini almak için, Türkiye’de bulunan paralarını dövize çevirip ülkemizi terk edebiliyor. Böyle bir gelişme de, Dolar’a olan talebi artırdığı için kurlarda yukarı yönlü bir baskıya yol açıyor.

Peki, hocam, Türkiye’de 10 yıllık tahvil faizlerinin yıllık getirisi %13 küsurlarda değil mi? Hatta 2 yıllık tahvil faizleri %15’lerde… Neden yatırımcı ABD’nin %1,5 faiz oranını tercih ediyor da, Türkiye’nin  %13’lerini tercih etmiyor? Türkiye ekonomisi çok mu kötü durumda?

İşte, bu sorunun cevabında döviz kuru istikrarının önemi öne çıkıyor. Konunun daha iyi anlaşılması bakımından basitleştirilmiş rakamlarla bir örnek vereyim:

 ABD’de yaşayan bir yatırımcının 1000 Dolar’ı olduğunu varsayalım. Bu parayla Türkiye’ye gelip, bir yıllık tahvil yatırımı yapıp, %13-15 gibi yüksek faiz geliri elde edip, ülkesine dönmek istiyor. Dolar kurunun da bir hafta öncesinde olduğu gibi 7,00 seviyesinde olduğunu kabul edelim. 1000 Dolar’ı bozdurup 7000 TL alıyor ve %13 faiz oranından tahvile parasını yatırıyor. Bu ABD’li yatırımcının bir yıl sonra eline yaklaşık 7900 TL (anapara+ faiz kazancı) geçiyor. Yatırımcının ülkesine geri dönmek için bu 7900 TL’lik parasını Dolar’a çevirmesi gerekiyor. Eğer Dolar kuru bu bir yıl içinde 7,00 TL düzeyinde kalmış ise, yatırımcı Dolar cinsinden %13 gibi çok yüksek bir reel faiz geliri elde ediyor (toplam 1130 Dolar’ı oluyor). Buna karşın, eğer Dolar kuru --Türkiye’de sıklıkla yaşandığı gibi-- 8,5 TL’ye yükselmiş ise, 7900/8,5 hesabından eline yaklaşık 930 Dolar geçiyor. Yani, başlangıçtaki 1000 Dolar’ı 930 Dolar’a düşüyor ve zarar ediyor. Ekonomi literatüründe buna, “faiz-kur makası riski” deniyor.

Özet olarak, ülkemizde faiz oranları istediğimiz kadar yüksek olsun, yabancı yatırımcı, döviz kurlarındaki istikrarsızlık yüzünden %13-15 olan faiz oranları yerine %1,5’leri tercih edebiliyor. Başka bir ifadeyle, döviz kurlarının düzeyinden daha çok istikrarlı ve öngörülebilir olması, yerli ve yabancı yatırımcıları motive eden temel faktör oluyor.

 

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar