Ordu
DOLAR9.5041
EURO11.0635
ALTIN548.01
Şükrü Karaman

Şükrü Karaman

Mail: [email protected]

Emekçinin son kalesi…

Kıdem tazminatı fonu, “Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi” adı altında raftan indirilerek yeniden tartışmaya açıldı. 

Hazırlıkları sürdürülen 2. İstihdam Kalkanı Paket içinde yer alan, 2022 yılında yaşama geçirileceği açıklanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (fon) kuşkusuz önümüzdeki günlerde çalışma yaşamının bir numaralı maddesi olacak.

 Neredeyse her yıl kıdem tazminatı gündeme getiriliyor. AKP’nin kıdem tazminatı fonu tutkusu bir türlü bitmiyor. Çalışanların yüzde 86’sının kıdem tazminatını alamadığını öne süren siyasi irade tarafından geçmişte çeşitli seçeneklerin yer aldığı yasa taslakları hazırlanmış,  sosyal taraflar arasında uzlaşma sağlanamaması üzerine rafa kaldırılmıştı.

Önceki taslaklarda yeni işe giren her çalışana bir fon hesabı oluşturulması, işverenin bu hesaba brüt ücret üzerinden belli miktarda para yatırması, devletin de katkıda bulunması öngörülüyordu. Emeklilik, haklı nedenlerle işten çıkarma veya işyerinin iflas etmesi durumunda çalışanın kıdem tazminatını fondan alması hesap ediliyordu.  Tartışmaya açılan taslak üzerinden işçi tarafı her yıl için işçiye bir maaş tutarında ödeme yapılmasından yani 30 gün üzerinden, işveren ise 15 gün ve daha az süreden kıdemin hesaplanmasında ısrarcı oldu.

İşverenler 30 gün yerine, 15 gün gibi çok düşük rakamı önerince işçi sendikaları itiraz ederek,  görüşmeler sonlanmıştı. 30 günlük sürenin karşılığı brüt ücretin yüzde 8.33’ü tutarında primi oluşturuyor. En çok polemiğin yaşandığı ve yaşanacağı başlık bu.

Çalışmaları süren yeni sisteme göre, emekçi 60 yaşında tamamlayıcı emeklilik hesabında (fonda) birken paranın yüzde 25’ini alabilecek, kalan tutar emekli maaşına eklenecek. Çalışanlar ilk kez konut edinme, ağır hastalık, evlilik ve 1 kez işten çıkarma gibi durumlarda tamamlayıcı emeklilik hesabında biriken paranın sadece yüzde 10-20’sini alabilecek. Sonuçta, emekçi hak ettiği kıdem tazminatına çok uzun yıllar sonra, ancak yüzde 25’ini alabilecek.

Mevcut sistem ne denli aksasa da işçi kendi isteği ile işten ayrılma ve yüz kızartıcı suçlar dışında, askerlik, evlenme, işten atılma ve emekli olmaları durumunda çalıştığı her yılın karşılığı kıdem tazminatını alabiliyor.  Fonlu sistemde, kıdem tazminatı ödemekten kurtulacak işveren sürekli işçi giriş ve çıkışları yaparak işyerlerinde sirkülasyonu artıracak, bir anlamda emekçinin iş güvenliği ortadan kalkacak.

Nereden bakılırsa bakılsın, fonun adı Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi olarak değiştirilen yeni sistemin, mevcut uygulamadan hayli geride olacağı, hak kayıplarına yol açacağı aşikâr.

Mevcut sistemin aksayan yanları yasal düzenlemelerle giderilir, kayıt dışı ekonominin üzerine kararlılıkla gidilirse emekçinin kıdem tazminatını eksiksiz alması sağlanabilir. Amaç yeni fon ile para kaynağı oluşturmak, İşsizlik Sigortası Fonu’nda olduğu gibi iktidara yeni kaynak yaratmak.

Kıdem tazminatı fonu “temcit pilavı” gibi her yıl ısıtılıp siyasi iktidar tarafından gündeme getiriliyor, emekçilerin tepkisi üzerine geri çekiliyor. Kıdem tazminatı çok hassas bir konu.  “Ben yaptım oldu” mantığı ile hayata geçirmek baş ağrıtır, sorunlar oluşturur.  Sosyal tarafların uzlaşamadığı düzenlemenin, hele hele kıdem tazminatı gibi emekçiyi yakından ilgilendiren yasanın hayata geçirilmesinde, uygulanmasında rahatsızlık oluşacağı sır değil.

İşçi sendikaları doğal olarak kazanılmış haklardan geri adım atmıyor, 30 günden ödüne yanaşmıyor. Türk-İş ve DİSK kazanılmış haklardan asla taviz  verilmeyeceğini, 30 günden daha aşağı rakama “evet” demeyeceklerini ısrarla savunuyor. Kıdem tazminatını  “son kale”, “kırmızı çizgi” olarak tanımlıyorlar.  Eğer elde kalan tek kale yıkılırsa işçinin elinden kazanılmış hakların alınacağını ifade ediyorlar. 

Türk-İş ve DİSK genel kurullarında mevcut kıdem tazminatı sisteminin kaldırılmasının “genel grev” gerekçesi olduğuna ilişlin kararlar alınmıştı. Türk-İş’in son 23. Genel Kurulu’nda bu karar bir kez daha yinelendi.

Kıdem tazminatı gibi çok önemli konuda duyarlı davranmakta, emekçilerin kaygılarını dikkate almakta sayısız yarar var.

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar