Ordu
DOLAR18.8096
EURO20.5353
ALTIN1165.3
Umut ÇAKMAK

Umut ÇAKMAK

Mail: [email protected]

Satın Alma Gücümüz Eriyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Ocak 2022 tarihi itibariyle yıllık enflasyon oranlarını açıkladı. Ocak ayında açıklanan yıllık enflasyon oranı, Ocak 2021 ile Ocak 2022 dönemi boyunca enflasyon ölçümüne konu olan seçilmiş ve belirli bir oranda ağırlıklandırılmış mal ve hizmetlerin fiyat artışını ifade ediyor. Bu çerçevede TÜİK’e göre, 2022 yılı Ocak ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) dikkate alınarak hesaplanan TÜFE enflasyon oranı %48,7 gerçekleşmiş. Ancak bağımsız araştırma kuruluşu olan Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise 2022 yılı Ocak ayı TÜFE enflasyon oranının %114,8 gerçekleştiğini iddia ediyor. Bu iki veriden hangisinin daha doğru olduğunun yorumunu ise size bırakıyorum.

Yeri gelmişken önemli bir detaya da açıklık getireyim: Enflasyon oranlarının yükselmesi tek başına halkın satın alma gücünün düşmesi anlamına gelmiyor. Eğer sizin gelir artışınız enflasyon oranının altında kalır ise o zaman satın alma gücünüz ve dolayısıyla ekonomik refahınız düşüyor. Son dönemde ekonomide yaşanan gelişmeleri de dikkate alarak konuyu biraz daha derinleştirelim:

Sizin de bildiğiniz üzere Ocak ayında memur ve memur emeklilerine yaklaşık %30 oranında;  asgari ücrete ise yaklaşık %50 oranında zam yapıldı. Ayrıca, en düşük emekli maaşı da 1500 TL’den 2500 TL’ye yükseltilerek yaklaşık %66 oranında artırıldı. Bu bağlamda, “asgari ücret ve en düşük emekli maaşına yapılan zam oranları hiç de fena gözükmüyor” biçiminde bir algı zihninizde oluşabilir. Çünkü her iki kesime yapılan zam oranları TÜİK’in Ocak ayında açıkladığı %48 enflasyon oranının üzerindedir. Ancak bu noktada iki önemli hususu dikkate almak gerekir. Bunlardan ilki; Ocak ayında açıklanan enflasyon oranının geçmiş bir yılın enflasyon oranı olduğu ve enflasyonun da hâlihazırda yükselişini sürdürdüğüdür. Kaldı ki, asgari ücretliye yapılan zam oranı memur maaşları gibi altı aylık değil yıllık belirlenmektedir. Dolayısıyla yılın geri kalanında gerçekleşecek olası fiyat artışları halkın satın alma gücünü düşürmeye devam edecektir. İkincisi ve daha önemlisi ise “oran” hesaplamalarının yanıltıcı yönüdür. Örneğin, en düşük memur emeklisine yapılan zam oranı %66 gözükse de, sadece 1000 TL artış sağlanmıştır. Benzer şekilde, asgari ücrete yapılan %50 oranındaki zam artışı sadece 1500 TL’ye tekabül etmektedir. Ortalama bir ailenin sadece doğalgaz, elektrik ve su faturasındaki son bir yıllık farkın yaklaşık 500-1000 TL arasında gerçekleştiğini varsayarsak, bu yapılan zam miktarının ne denli düşük olduğunu anlamak hiç de zor olmayacaktır.

Zam oranlarıyla ilgili bir noktaya daha vurgu yapayım. Sizce bütün memurlara ve/veya memur emeklilerine eşit oranda zam yapmak (örneğin %30) gelir dağılımı adaletini nasıl etkilemektedir? Bana sorarsanız, olumsuz etkilemektedir. Örneğin, yaklaşık 15 bin TL maaşı olan üst düzey bir memura yapılan %30 oranında zam, bu memurun maaşının neredeyse 5 bin TL artmasına yol açmışken, ortalama 7 bin TL maaş alan bir öğretmene yapılan aynı oranda zam öğretmenin maaşının sadece 2 bin TL artmasına yol açmıştır. Çok açıktır ki, bir ülkede gelir dağılımının iyileştirilmesi isteniyor ise orta ve düşük gelir grubuna dâhil olan kesimin gelir artışının üst gelir grubuna dâhil olan kesimden daha fazla gerçekleşmesi gereklidir.

Özetle; devletin yaptığı zam oranları artmaya devam eden enflasyon oranları ile birlikte yılın daha ilk ayında anlamını yitirmeye başlamıştır. Böyle bir gelişme ise artan enflasyon oranları nispetinde halkın satın alma gücünün yılın geri kalanında daha da düşeceği anlamına gelmektedir. Halkın refahını ve satın alma gücünü korumak için Hükümet’in vatandaşlara ek gelir desteği sağlaması, bu bağlamda doğru bir karar olacaktır. Bunun yanı sıra, memur maaşlarına %30 gibi eşit oranda zam yapılması yerine, asgari ücret ve en düşük emekli maaşında olduğu gibi düşük gelirliye çok daha yüksek, yüksek gelirliye ise daha düşük oranda zam yapılması gelir dağılımı adaletinin iyileştirilmesine önemli katkı sağlayacaktır.

Yorum Yazın

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar