Ordu
DOLAR12.369
EURO14.0093
ALTIN713.05
Hüseyin Ağaoğlu

Hüseyin Ağaoğlu

Mail: [email protected]

Sistem mi değişti, rejim mi?

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin yetkileri ve görevleri ;
Cumhurbaşkanı mevcut sistemde anayasadan aldığı yetkiye dayanarak meclisten bir yetki kanunu çıkarılmasına ihtiyaç duymaksızın kararname çıkarabilecek…
Parlamenter,  yeni sistem,  arasında cumhurbaşkanlığı kararnameleri açısından bir bağ kurmak gerekirse, Kararnamelerin ’’ olağan üstü dönemler de çıkarılan’’kanun hükmünde kararnamelerle (KHK) benzer olduğunu söylemek mümkün.
Yeni sistemde cumhurbaşkanın,  yürütme yetkisinin yanında,   aynı zamanda partili olduğu düşünüldüğün de ’’ yasa teklifi sunmasının’’önünde her hangi bir engel yok.
Cumhurbaşkanı dolayısıyla meclis’teki partisinin çoğunluğu aracılığıyla yasama işlemine de dolaylı yoldan katılma imkânına sahip.
Parlamenter sistemde cumhurbaşkanının geçici veto yetkisini kullanmasıyla teklif meclise geri gönderiliyordu. Geri gönderilen kanun, kanunu imzalayan milletvekillerince yeniden imzalanması yeterliydi.
Şimdiki sistemde cumhurbaşkanı tarafından veto edilen kanunların kabulü için meclisin üye tam sayısının (600)salt çoğunluğunun(301)kararı gerekiyor.
Bu haliyle kimi hukukçular tarafından cumhurbaşkanını’’ geçici veto’’ yetkisinden ‘’güçlendirici veto’’yetkisine yükseltildiği şeklinde değerlendiriliyor.
Cumhurbaşkanı bir yandan kararnamelerle ile TBMM’ye paralel bir yasama yetkisi kullanırken, diğer yandan yasamanın meclis  ayağında müdahale gücünü de elinde bulunduruyor.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde TBMM ile yetki karmaşası yaşanması halinde başvurulacak anayasa mahkemesinin (AYM)15 üyesinden 13’ünün dolaylı, ya da doğrudan partili cumhurbaşkanı tarafından atanacağını hatırlatmakta fayda var.
Yeni sistemde meclisin değiştirilen görev ve yetkileri neler?
‘Bakanlar Kurulu’nu ve bakanları denetlemek’, ‘Bakanlar Kurulu’na belli konularda kanun hükmünde kararname yetkisi vermek’ ve ‘bütçe, kesin hesap kanun tasarılarını görüşüp kabul etmek’ ifadeleri çıkarıldı… Bu durum meclis’in yürütme organı üzerinde  anayasal araçlar yoluyla  herhangi bir siyasi denetim sahibi olmayacağı anlamına gelmekte… Buna karşılık kaldırılan bakanlar kurulu yerine yürütme yetkilerinin tek elde toplandığı cumhurbaşkanlığı makamına karşı meclis’in ‘denetleme’ yetkileri aynı şekilde meclise devredilmiyor, yani meclis aynı ölçüde yasama ve yürütme yetkisini elinde bulunduran cumhurbaşkanını denetleyemeyecek.
Yeni sistemde tek başına bütçe  yapma yetkisine sahip cumhurbaşkanlığı makamının  hazırladığı Bütçe Kanun Teklifi’nin  TBMM tarafından onaylanması halinde bir önceki yılın bütçesi yeniden yürürlüğe konabilecek.
Gen soru yetkisi artık yok. Meclis soruşturması ise cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar hakkında  yapılan soruşturma yetkisinden ibaret.
Dolayısıyla yürütmenin  cumhurbaşkanında toplandığı yeni sistemde, yasama organı olan meclisin  cumhurbaşkanına soru sorma  onun faaliyetlerini denetleme yetkisi bulunmuyor…
Dolayısıyla TBMM hiçbir biçimde yeni sistemde  yürütmenin kendisi olan  cumhurbaşkanına soru soramayacak, hakkında TBMM  soruşturması başlatamayacak…

Şimdi ayrıntılarını yeni yeni öğrenmeye başladığımız,erken seçimle beraber gelen uyum yasaları çıkarılmadan aniden geçilen bu sistemde doğal olarak bizlerde yasalar çıktıkça neyin ne olduğunu nasıl bir sistem dahilinde yönetileceğimizi böyle bir değişikliğe ihtiyacın hangi açıdan olduğunu tüm ülkenin çıkarına mı,yoksa çıkar çatışmasını sonlandırmak adına bir kişinin kararına mı bırakıldığı tek bir elden istişare ye ve tartışmaya mahal vermeden,fikir ayrılıklarını içinde barındıran komisyonlar kurmasına gerek olmadan konuların tek bir tarafından ele alınmasına,soruşturmadan geçiştirmeye,anlamadan sadece dinlemeye yönelik mi olduğunu yaşayıp inşallah önümüzdeki yıllarda hep beraber göreceğiz.
Şu soruları sormadan geçemeyeceğim...
Eski sistem neye müsaade etmiyordu?
Eski sistem neyin olmasına engeldi?
Eski sistem niçin değiştirdi?
Çünkü eski sistem çoğulcuydu, yani aklın yolu birdi, tek akılı kabul etmiyordu.
Eski sistem otokrasiye engeldi.
Eski sistem niçin değişti,
bu sorusunun cevabını da ben söylemeyeyim artık... Yoksa lafın tamamını ben söylersem adama deli derler.

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar