Ordu
DOLAR13.7186
EURO15.5393
ALTIN786.53
Umut ÇAKMAK

Umut ÇAKMAK

Mail: [email protected]

Yangın Felaketi ve Ekonomi Üzerine Notlar

Ekonomik sistemin işleyişinin önemli bir unsuru arz-talep yasasıdır. Herhangi bir mal veya hizmetin fiyatı, o mal veya hizmetin arz ve talebi arasındaki ilişkiye göre belirlenir (sıra dışı durumlara değinmiyorum). Örneğin; ister talep fazlalığı olsun isterse de arz düşüklüğü olsun, o mal veya hizmetin fiyatının artması beklenir (ve de tersi). Çünkü her iki durumda da o mal veya hizmetin kıtlığı ortaya çıkmıştır. Ancak bu yasa, neredeyse iki haftadır yangın felaketiyle canhıraş bir şekilde uğraşan görevli personeli ve gönüllü vatandaşları görmezden gelerek, eldiveninden maskeye, yangın tüpünden yanık kremine kadar birçok üründe son bir haftada yapılan %600’lere varan zam oranlarını açıklayamaz. Çünkü bu durum, vicdansızlık ve ahlaksızlıkla ancak açıklanabilir. Neyse ki, bu çok yüksek fiyat artışları hakkında Ticaret Bakanlığı gerekli incelemeyi başlatmış; umarım bu inceleme bir işe yarar.

Sizin de sıkça duyduğunuz üzere, Türkiye’de yangın felaketiyle ilgili en çok konuşulan/tartışılan konuların başında yangın söndürme hava taşıtları ve özellikle de Türk Hava Kurumu’nun (THK) envanterinde bulunan uçaklar geliyor. THK’nin elinde bulunan yedi yangın söndürme uçağı sadece 4-5 milyon dolarlık bakım masrafı sayesinde kullanılabilir hale gelebiliyormuş. Bu bilgi ise THK Başkanı Cenap Aşçı’ya ait. İnsanlar pet şişelerle bile yangına müdahale etmeye çalışırken, bu uçakların bu kadar az maliyet nedeniyle hangarlarda yatmasını normal karşılayanları anlamak gerçekten çok zor. Kaldı ki, her yıl yaz aylarında yangınlarla yoğun mücadele eden ve küresel ısınma ile birlikte bu yangınların artacağı uyarısının sıklıkla yapıldığı bir ülkede…

“Hocam, 4-5 milyon dolar çok az para mı?” diye bir soru aklınıza gelebilir. Dünyanın 19’uncu ekonomisi olan ve yaklaşık 750 milyar dolarlık milli gelire sahip bir ülke için 4 milyon dolar evet çok az para. Ancak, kıyaslamayı başka bir şekilde ifade edersek, sanırım çok daha anlamlı bir açıklama yapmış oluruz. Konuyu biraz daha derinleştirelim:

Yaklaşık bir ay önceki “Gelecek Nesillere Bu 3 Önemli Sorunu Devretmeyelim” isimli yazımda Türkiye’nin çözmesi gereken üç önemli sorunun; “temiz toplum ve liyakate dayalı yönetim biçimi”, “Türkiye’nin su ve orman kıtlığı sorunu” ve de “döviz tasarruf açığı” sorunu olduğunu yazmıştım. Özellikle bu son yangın felaketi, bu üç önemli sorunun maalesef daha da çok belirginleşmesine yol açtı. Zaten sınırlı sayıda bulunan ormanlarımızın bir kısmını daha kaybettik; vatandaşlarımız ve ormandaki hayvanlar can verdi, yanan ormanlar sessizliğe büründü. Bu, pek tabii ki işin en acı tarafı. Diğer yandan, bu yangın felaketlerinin devam etmesinin (ki artarak süreceği söyleniyor) orta ve uzun vadede ekonomi üzerinde olumsuz bir sonuca da yol açması kaçınılmazdır. Öteden beri vurguladığım üzere, Türkiye’nin en önemli ekonomik sorunu döviz tasarruf açığı, başka bir ifadeyle döviz kıtlığı sorunudur. Türkiye’nin döviz kazançları arasında ise, mal ihracatı ve hizmet ticareti gelirleri başta gelmektedir. Hizmet ticareti gelirlerinin çok büyük bir kısmı, pandemi öncesi 2019 yılında 35 milyar dolara yaklaşan turizm gelirleridir. Yangınların Akdeniz ve Ege bölgesinin en güzide turistlik merkezlerinde veya civarlarında ortaya çıktığı ve bundan sonra da aşırı sıcak olan yine bu bölgelerde yangın çıkma olasılığının yüksek olduğu dikkate alınırsa, Türkiye’nin turizm sektörünün büyük darbe alacağı açıktır. Bu yüzden, çok ihtiyacımız olan yangın uçaklarının 4-5 milyon dolarlık bakım masrafı, 35 milyar doları bulan turizm gelirimiz dikkate alındığında devede kulak kalmaktadır. Hatta orman yangınları için uçak ve helikopter filomuzun çok daha fazla güçlendirilmesi, bu bağlamda artık keyfi değil, elzemdir.

Daha önce bahsettiğim fırsatçılar hariç, Türk milletinin birliği, beraberliği ve fedakârlığı, ülkenin karşı karşıya kaldığı zor günlerin üstesinden gelinmesinin en büyük destekçisidir; bu, tecrübeyle sabittir. Devlet yönetiminde liyakat sahibi ve ileri görüşlü yöneticilerin bulunması ise, bu fedakâr halkın katlanacağı sıkıntıların azaltılmasına büyük katkı sağlayacaktır.                                     

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar